Jeden błąd formalny i zwolnienie upada w sądzie – dowiedz się, jak nie ryzykować

Wypowiedzenie, porozumienie, a może tryb natychmiastowy? Najważniejsze informacje, które należy znać, aby skutecznie rozwiązać umowę o pracę.

Rozwiązanie umowy o pracę to ważny moment w karierze zawodowej – zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy, który wymaga znajomości przepisów i odpowiedniego przygotowania.

Zgodnie z art. 30 § 1 Kodeksu pracy, umowa o pracę może zostać rozwiązana:

1. na mocy porozumienia stron;
2. przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (czyli za wypowiedzeniem);
3. przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (czyli bez wypowiedzenia);
4. z upływem czasu, na który była zawarta.

Każdy z tych trybów niesie inne skutki prawne i wymaga zachowania odpowiedniej formy.

1. Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron

To najbardziej polubowna i elastyczna forma zakończenia współpracy. Strony ustalają wspólnie datę i warunki odejścia. Nie obowiązuje żaden okres wypowiedzenia – liczy się data rozwiązania umowy zgodna z wolą obu stron.

Przykład: Pracownik znalazł nową pracę i chce odejść szybciej, niż pozwala mu okres wypowiedzenia. Pracodawca się zgadza – podpisują porozumienie i stosunek pracy kończy się nawet następnego dnia.

2. Rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem

To najczęstszy sposób zakończenia umowy. Wypowiedzenie może złożyć zarówno pracownik, jak i pracodawca. O czym należy pamiętać?

• pracownik nie musi uzasadniać swojej decyzji;
• pracodawca – zarówno w przypadku umowy zawartej na czas określony, jak i na czas nieokreślony – musi podać konkretną, prawdziwą i uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia (np. likwidacja stanowiska, niewłaściwe wykonywanie obowiązków).

Długość okresu wypowiedzenia zależy od stażu pracy i rodzaju umowy.

Okres wypowiedzenia umowy na okres próbny wynosi:

• 3 dni robocze – jeśli umowa trwała krócej niż 2 tygodnie,
• 1 tydzień – jeśli umowa trwała co najmniej 2 tygodnie, ale krócej niż 3 miesiące,
• 2 tygodnie – jeśli umowa trwała co najmniej 3 miesiące.

A w przypadku umowy na czas nieokreślony lub określony:

• 2 tygodnie – jeśli zatrudnienie trwało krócej niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc – jeśli trwało co najmniej 6 miesięcy,
• 3 miesiące – jeśli trwało co najmniej 3 lata.

 

3. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia

To tzw. tryb natychmiastowy, stosowany tylko w wyjątkowych przypadkach:

• pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia m.in. w razie ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, popełnienia przestępstwa lub utraty uprawnień potrzebnych do wykonywania pracy;
• pracownik ma to samo prawo, jeśli np. pracodawca rażąco narusza przepisy BHP lub nie wypłaca wynagrodzenia na czas.

Takie rozwiązanie wymaga formy pisemnej i dokładnego uzasadnienia – inaczej może zostać uznane przez sąd pracy za bezskuteczne.

4. Rozwiązanie umowy z upływem czasu, na który była zawarta

Umowa o pracę zawarta na czas określony kończy się automatycznie w dniu wskazanym w umowie. Nie jest potrzebne składanie wypowiedzenia ani podejmowanie dodatkowych działań przez pracownika lub pracodawcę.

Choć formalnie stosunek pracy kończy się samoczynnie, pracodawca nadal ma obowiązek:

• przygotować i wydać świadectwo pracy;
• rozliczyć niewykorzystany urlop wypoczynkowy;
• wypłacić wszystkie należne świadczenia;
• przekazać pracownikowi informację o dalszych obowiązkach (np. zwrot mienia firmowego).

 

Warto też wcześniej poinformować pracownika, że umowa nie będzie przedłużona. Nie jest to wymagane przepisami, ale znacznie poprawia komunikację i umożliwia obu stronom zaplanowanie dalszych działań.

Kodeks pracy przewiduje jednak jeszcze jedną, odmienną formę zakończenia zatrudnienia – tzw. wygaśnięcie umowy o pracę.

W przeciwieństwie do powyższych metod rozwiązania stosunku pracy, które opierają się na woli jednej ze stron lub porozumieniu, wygaśnięcie umowy następuje z mocy prawa, bez konieczności składania jakichkolwiek oświadczeń przez pracownika lub pracodawcę.

Wygaśnięcie umowy następuje m.in. w przypadku:

• śmierci pracownika;
• śmierci pracodawcy;
• tymczasowego aresztowania pracownika (po upływie 3 miesięcy).

 

Warto wiedzieć:

Zawsze warto zadbać o pisemną formę rozwiązania umowy i zachować egzemplarz dokumentu. W razie wątpliwości lub sporu, będzie to kluczowy dowód w postępowaniu sądowym.

Wybór sposobu rozwiązania umowy o pracę zależy od sytuacji, relacji między stronami i planów na przyszłość. Porozumienie stron pozwala odejść w dogodnym terminie i za zgodą obu stron, wypowiedzenie – daje możliwość pracownikowi znalezienia nowej pracy a pracodawcy nowego pracownika, a tryb natychmiastowy – tylko w szczególnych przypadkach, jak na przykład ciężkie naruszenie przez pracownika obowiązków pracowniczych.

Rozwiązanie umowy o pracę – niezależnie od trybu – wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale też dbałości o prawidłowe przygotowanie dokumentów i zachowanie procedur. Właściwe wsparcie w tym procesie pozwala uniknąć nieporozumień i zabezpieczyć interesy obu stron.

Jeśli potrzebujesz wsparcia ekspertów – od skorzystania z gotowych wzorów dokumentów dostępnych na naszej stronie, przez konsultacje dotyczące wyboru właściwego trybu rozwiązania umowy, aż po profesjonalne doradztwo w przebiegu całej procedury – zapraszamy do zapoznania się z ofertą HR Daily Solutions.