Czy zleceniobiorca może otrzymać zasiłek chorobowy?

Czy zleceniobiorca może otrzymać zasiłek chorobowy? Jakie musi spełnić warunki? Jak prawidłowo obliczyć podstawę i wysokość zasiłku chorobowego?

Zakres uprawnień wynikających z umowy zlecenia różni się od tych, które przysługują pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę, ale zleceniobiorca również może mieć prawo do zasiłku chorobowego. Musi jednak spełnić kilka warunków.                                             

Kiedy zleceniobiorcy przysługuje zasiłek chorobowy?

Zleceniobiorca, w przeciwieństwie do pracownika, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu. Oznacza to, że prawo do zasiłku chorobowego powstaje, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące warunki:

1. Zleceniobiorca przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Zleceniobiorca składa oświadczenie o przystąpieniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Zleceniodawca zgłasza go do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na formularzu ZUS ZUA w ustawowym terminie 7 dni. Zleceniobiorca będzie objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, o ile Zleceniobiorca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu i Zleceniobiorca nie przekroczy ustawowego terminu. W przypadku zgłoszenia po terminie, zleceniobiorca będzie objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia wskazanego we wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony.

WYJĄTEK!

Wyjątek stanowi sytuacja, kiedy zleceniobiorca ulegnie wypadkowi. W takim przypadku prawo do zasiłku chorobowego przysługuje nawet wtedy, gdy zleceniobiorca nie był objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, pod warunkiem, że podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu.

2. Upłynął wymagany okres wyczekiwania (karencji).

Dla osób objętych dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, w tym zleceniobiorców, okres wyczekiwania wynosi 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia. Dopiero po jego upływie nabywają oni prawo do zasiłku chorobowego.

Okres wyczekiwania nie obowiązuje jednak w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy — wówczas prawo do zasiłku chorobowego przysługuje od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniom.
Podobnie, w razie wypadku przy pracy, zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje od pierwszego dnia.

Co w przypadku, gdy Zleceniobiorca ulegnie wypadkowi?

Zleceniobiorca, który uległ wypadki przy pracy ma prawo do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego. Prawo to przysługuje pod warunkiem, że zleceniobiorca był zgłoszony do ubezpieczenia wypadkowego. Zatem, zleceniobiorca, który podlega tylko składce zdrowotnej albo tak jak student nie opłaca składek, w razie wypadku nie otrzyma zasiłku.

Zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia wypadkowego wynoszą 100% podstawy wymiaru. Podstawę do wypłaty zasiłku z tytuły wypadku stanowi karta wypadku sporządzona przez służby bhp i zatwierdzona przez zleceniodawcę.

Jak obliczyć podstawę zasiłku chorobowego z umowy zlecenia?

Podstawą zasiłku chorobowego jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie, od którego były opłacane składki na ubezpieczenie chorobowe.

Zasady ustalania podstawy:

• przyjmuje się średnie wynagrodzenie z 12 pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc choroby,
• jeżeli ubezpieczenie trwa krócej — bierze się pod uwagę pełne miesiące ubezpieczenia,
• podstawę pomniejsza się o 13,71% (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego).

Ile wynosi zasiłek chorobowy?

Wysokość zasiłku zależy od podstawy wymiaru i okoliczności niezdolności do pracy:

• 80% podstawy wymiaru zasiłku – jest to standardowa wysokość zasiłku chorobowego dla zleceniobiorcy. Przysługuje w większości przypadków czasowej niezdolności do pracy spowodowanej chorobą.
• 100% podstawy wymiaru zasiłku – stosuje się w szczególnych sytuacjach, m.in.:

• gdy niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży;
• gdy niezdolność powstała wskutek:

* wypadku przy pracy (w trakcie wykonywania usług),

* wypadku w drodze do pracy lub z pracy;

• gdy zleceniobiorca poddaje się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz zabiegom ich pobrania.

Przykładowe wyliczenie podstawy i wysokości zasiłku chorobowego zleceniobiorcy

Zleceniobiorca Jan Nowak:

• rozpoczął świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia 15 września 2025 r.,
• od początku umowy przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego,
• spełnił 90-dniowy okres wyczekiwania,
• był niezdolny do pracy przez 10 dni w styczniu 2026 r.
• otrzymał:

Jak obliczyć zasiłek chorobowy dla zleceniobiorcy?

Krok 1 – Ustalamy, które miesiące bierzemy do ustalenia podstawy.

Ponieważ umowa zlecenia została zawarta w trakcie września, wrzesień nie jest pełnym miesiącem ubezpieczenia i nie jest brany pod uwagę przy ustalaniu podstawy zasiłku.

Podstawę wymiaru zasiłku stanowi więc przeciętne miesięczne wynagrodzenie z pełnych trzech miesięcy kalendarzowych, tj. z: października 2025 r., listopada 2025 r. i grudnia 2025 r.

Krok 2 – Wyliczamy średnie wynagrodzenie miesięczne i dzielimy je przez ilość miesięcy przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku.

Średnie miesięczne wynagrodzenie:

4 200 zł + 3800 zł + 4000 zł = 12 000 zł
12 000 zł ÷ 3 miesiące = 4 000 zł

Krok 3 – Ustalamy podstawę wymiaru zasiłku

Wynagrodzenie brutto należy pomniejszyć o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego (13,71%).

4 000 zł − 13,71% = 3 451,60 zł

Krok 4 – Wyliczamy wysokość zasiłku chorobowego

Zasiłek chorobowy przysługuje w wysokości 80% podstawy.

3 451,60 zł × 80% = 2 761,28 zł (miesięczna kwota zasiłku)

Kwota zasiłku za 10 dni choroby

Wyliczoną kwotę zasiłku należy podzielić zawsze przez 30 dni, niezależnie od faktycznej liczby dni w miesiącu, a otrzymany wynik pomnożyć przez liczbę dni zwolnienia.

2 761,28 zł ÷ 30 dni = 92,04 zł za 1 dzień

92,04 zł × 10 dni = 920,40 zł

 Ważne!

W przypadku umowy zlecenia nie występuje pojęcie „wynagrodzenia chorobowego” wypłacanego przez pracodawcę na podstawie Kodeksu pracy. Zleceniobiorca od pierwszego dnia niezdolności, otrzymuje zasiłek chorobowy z ZUS (lub wypłacany przez płatnika składek w imieniu ZUS, jeśli jest on uprawniony do wypłaty świadczeń).